HỒI THỨ MƯỜI MỘT
Lời di chúc dặn dò hai trẻ,
Chốn tuyền-đài một giấc ngàn năm.
Đây tôi xin đễ dẹp sự tích Vỏ-đông-Sơ di tuần dương;
đặng nhắc lại Bạch-tiễu-thơ khi từ biệt Đông-Sơ rồi, cách
ít ngày. Bữa nọ đương ngồi nơi tư-phòng coi sách, kế thể-nử Xuân-Đào chạy vô hơ hải kêu Bạch-tiểu-thơ và nói:
« Thưa cô, ông ở tại kinh-đô thọ bịnh, nay đã về tới trước
dinh, Bạch-công-tử đương đỡ ông vô; xin cô ra coi ông
đau bịnh chi cho biết.
Tiểu-thơ nghe nói thất kinh, lật đật chạy ra trước dinh,
thì thấy gia-đinh và công-tữ đương đở Bạch-công đem vô.
Tiễu-thơ chạy lại đở cha, thì thấy thần-sắc kém suy, hai
mắt liêm diêm, xem dường mê mệt.
Đó rồi đem Bạch-công thẳng vô phòng để nằm nơi giường
Tiễu-thơ đứng một bên cha và hỏi rằng: « Cha ôi! Cha
đau bịnh chi, mà con coi cha hình thù suy nhược như vậy? »
Bạch-công nghe Tiễu-thơ hỏi thì mở mắt ra và nói: « Khi
cha ở tại kinh-đô, thọ bịnh, thì các lương-y nói: bị chứng
ngoại cảm phong hàng, nội thương tạng phủ, nên bắt mê
mẩn tâm thần, và ăn uống không đặng. Các lương-y đã
điều-trị nhiều phương mà bịnh không thuyên giãm, cha
nghỉ những sự đau đớn bịnh hoạn là một cái khỗ hình
của luật tạo-hóa, đễ mà hành phạt đọa đày xát thịt con
người ở cỏi phù-sanh nầy, làm cho huyết mạch tiêu ma,
tinh-thần liệc bại, và nhiều khi diển ra một trường rất
kịch liệc ai bi, và làm cho cha phải lìa con, tôi phải lìa
chúa, mà chôn chung nơi một cái hòm đất trong trái địa-cầu nầy, là chổ thiêm-thiếp một giấc ngũ ngàn năm, không
khi nào đặng trùng-phùng tái-hội. Nay cha đã rũi lâm đại
bịnh, cha nghỉ lại những sự kim mã ngọc đường, vinh-hoa phú quí nơi cãnh phù sanh nầy, dường như một giấc
Huỳnh-lương mơ màng, như một ngọn đèn tàng để chong
dưới gió! Thế thì ngày nay là ngày cha phải lìa con, mà
nhắm mắt nơi chốn tuyền đài, cho yên phần mạng vận,
nói rồi mệt đã hết hơi.
Bạch-công-tữ thấy vậy an ủi cha mà rằng: « Xin cha nằm
mà tịnh dưỡng tinh thần, rồi con sẻ rước thầy thuốc thang
điều trị. »
Tiễu-thơ lấy tay rờ nơi tráng Bạch-công và lấy mền đấp
lại và nói rằng: « Cha ôi! Cha ráng nghỉ một chúc cho khoẻ, rồi thầy thuốc lại coi, đặng lo điều trị ít ngày, họa
may bịnh kia thuyên giãm. Chẳng dè từ đây thì bịnh càng
ngày càng trầm trọng, thuốc thang đã hết sức, mà chẳng
thấy bịnh giảm chúc nào.
Còn cơm cháo thì không ăn, tâm thần lại thêm mê mệt.
Tiểu-thơ ngày đêm thao thức, ở một bên cha, săn sóc thuốc
thang, vái van cầu khẩn.
Bửa nọ Bạch-Công bức rức chẳng yên, thì biết bịnh thế
thùy-nguy, không phươug cứu đặng, bèn kêu Công-tử và
Tiểu-thơ mà nói: Hai con ôi! Cha nay bịnh đã thùy-nguy
ngày thêm trầm trọng, cha chẳng may hồn về chín suối
thì con phải lo mà kế nghiệp gia đình, nhớ câu cốt nhụt
tình thâm, anh em ở cho hòa nhã, rồi ngó Bạch-công-tử
mà nói: em con là Bạch-thu-Hà nay đã trưởng thành, chưa
bề gia thất. Vậy một mai cha có ly trần rồi, thì con quyền
huynh thế phụ, lựa chổ xứng lứa vừa đôi, mà lo việc tóc
tơ, định bề hôn phối cho nó, song chẳng nên ép uổng
duyên em, làm cho đường-đệ bất hòa, mà sanh đều thủ túc
phân ly, gia đình thất tự, thì hồn cha nơi chín suối chẳng
đặng yên lòng.
Tiễu-thơ nghe cha nói vậy, thì lại quì một bên, rồi giọt
lụy dầm dề, khóc mà nói rằng: « Cha ôi! Mẹ con chẳng
may mất sớm, con chưa báo bổ ơn sâu dưởng dục, công
nặng sanh thành, ngở là cha đặng bình yên mạnh giỏi, mà
vui cùng con trong lúc kỷ trưởng niên cao, đặng cho con
thần tỉnh mộ khan, mà gọi rằng đền bồi chúc công ơn,
trong muôn phần lấy một; chẳng dè cha nay rủi lâm
trọng bịnh, đã biết rằng tử sanh bởi số, chẳng ai
thoát khỏi mạng trời. Nhưng mà con rất hờn là hờn cái
lưởi gươm phong vân mạc trắc, ai nở đem đến thình lình,
mà cắc dây phụ tữ thâm tình, làm cho phân ly rất vội.
Còn việc nhơn duyên con trẻ, thì xin cha chớ nhọc lòng,
trong thiên hạ những bực trai tài gái sắc, chẳng thiếu chi
người, lẻ đâu chẳng có một chồng, mà cha lo làm chi cho
mệt trí. Chí như cha mẹ là ơn sâu tợ biễn, công nặng
dường non, hễ một mai mất rồi; thì biết đâu mà kiếm
cho đặng.
Cha ôi! nếu cha có bề nào thì giọt nước mắt thâm tình
nầy, chảy ra biết bao nhiêu cho cạn. Nói rồi cúi đầu bên
góc giường mà khóc than rất ai bi thảm thiết.
Bạch-công nghe rồi, thì mắt rưng rưng, giọt lụy đôi
tròng; và hồn thiếp thiếp, ngàn thu một giấc.