Nước Quế Hải tuy ở đất Lĩnh Nam, nhưng núi sông kỳ lạ, đất đai linh thiêng, người có bậc anh hào, việc có điều thần dị, âu cũng là lẽ có thật. Từ thời Xuân Thu, Chiến Quốc trở về trước, cách đời thượng cổ chưa xa, phong tục phương Nam còn giản lược, chưa có quốc sử ghi chép, nên sự tích phần nhiều bị quên mất. Những điều may còn sót lại chẳng qua là lời truyền miệng trong dân gian. Đến các đời Lưỡng Hán, Tam Quốc, Đông Tây Tấn, rồi Đường, Tống, Nguyên, Minh, mới có sử sách chép việc ấy, như các sách Lĩnh Nam chí, Giao Châu quảng ký, Giao Chỉ lược chí, đều có thể tra cứu rành rành. Song nước Việt ta vốn là đất yếu hoang xưa, nên sách vở ghi chép cũng sơ lược. Nước ta khởi từ Hùng Vương, nền văn minh dần mở, thì bắt nguồn từ các đời Triệu, Ngô, Đinh, Lê, Lý, Trần, đến nay đã là cuối dòng, cho nên quốc sử chép càng thêm tường tận.
Sách này làm ra, ấy là phần "truyện" trong sử chăng? Chẳng rõ khởi từ bao giờ, thành bởi tay ai, họ tên khuyết không ghi lại. Có lẽ lúc đầu do các bậc đại nho đời Lý, Trần phác thảo, rồi các vị quân tử ưa chuộng đồ xưa, học rộng ngày nay trau chuốt thêm. Nay tôi xin xét đầu đuôi, trình bày từng điều, để làm sáng ý của người soạn truyện.
"Hồng Bàng thị truyện" kể rõ cớ nước Việt ta dựng nền; "Dạ Xoa Vương truyện" chép lược mối manh của nước Chiêm Thành. Bạch Trĩ có truyện, ghi nước Việt Thường; Kim Quy có truyện, ghi An Dương Vương. Lễ cưới hỏi nước Nam coi trọng nhất là trầu cau, nêu ra thì nghĩa vợ chồng, tình anh em tự nhiên rạng rỡ; thứ quý nhất của đất Nam Việt mùa hè là dưa hấu, đem ra mà kể thì thói cậy của riêng mình, quên ơn chủ, tự nhiên lộ rõ. "Chưng bính truyện" khen đạo hiếu dưỡng; "Ô Lôi truyện" răn thói dâm loạn. Đổng Thiên Vương phá giặc Ân, Lý Ông Trọng diệt Hung Nô, đủ biết nước Nam có người. Chử Đồng Tử gặp dung nhan tiên, Thôi Vĩ gặp duyên tiên, đủ thấy làm điều thiện âm thầm thì có phúc. Các truyện Đạo Hạnh, Không Lộ khen việc báo thù cha, mà bậc thần tăng sao nỡ để mai một. Các truyện Ngư tinh, Hồ tinh nêu việc trừ yêu quái, mà ơn đức Long Quân chẳng thể quên. Hai bà Trưng trung nghĩa, chết làm thần minh, tôn vinh nêu rõ, ai bảo là không nên? Thần núi Tản Viên biết đẩy lui thủy tộc, bày tỏ cho rõ, ai bảo là không đúng? Lại như Nam Chiếu là dòng dõi Triệu Vũ, nước mất vẫn biết báo thù; Man Nương là mẹ của Phật gỗ, năm hạn hán vẫn làm ra mưa. Tô Lịch là thần ở bụng rồng, Xương Cuồng là tinh của cây chiên đàn: một bên lập đền thờ cúng mà dân nhờ phúc, một bên dùng phép trừ khử mà dân khỏi họa. Như thế việc không dị thường đến mức hoang đản, văn tuy thần kỳ nhưng chưa thành yêu quái. Dẫu có chỗ hoang đường, song dấu tích vẫn có thể tra cứu, há chẳng phải để khuyến thiện răn ác, bỏ giả theo thật, khích lệ phong tục mà thôi! Xét ra thì cũng cùng một ý với "Sưu thần ký" của người đời Tấn, "U quái lục" của người đời Đường.
Than ôi! Sách "Lĩnh Nam liệt truyện" này làm ra, đâu chỉ để khắc vào đá, chép vào thẻ tre, mà còn quý ở chỗ được truyền miệng trong dân! Trẻ con tóc vàng, ông già tóc bạc đều khen ngợi mến mộ, lấy đó làm răn, thì sách này gắn với cương thường, liên quan đến phong hóa, đâu phải là giúp ích nhỏ!
Mùa xuân tháng hai năm Nhâm Tý niên hiệu Hồng Đức, tôi mới chép được truyện này, mở ra đọc thì không khỏi có những chữ nhầm lẫn "lỗ" thành "ngư", "âm" thành "đào". Bởi thế tôi quên cả sự quê kệch của mình, hiệu đính lại, chia làm hai quyển, đặt tên là "Lĩnh Nam chích quái liệt truyện", cất ở nhà để tiện xem. Còn như khảo cứu, trau chuốt, làm cho việc thêm tường tận, văn thêm đầy đủ, lời thêm rõ, ý thêm tinh, thì các bậc quân tử ưa chuộng đồ xưa đời sau, lẽ nào lại không có người? Ấy là lời tựa.