X
Hoàng-cung
Về việc trình đề cũa quan phó Biện-lý thì đâu còn đó, sau sẻ hay.
Nay ta xin khán quan hãy cùng ta nhập hoàng-cung, vào nơi nội các là chốn vua Na-bô-lê-ông hoặc vua Lù-y thứ mười tám hay ngự.
Vua Lù-y thứ mười tám khi ấy đang xem sách, có một ông quan tác chừng năm mươi, năm hai mươi tuỗi, tóc bạc hoa râm mặt mày nghiêm nghị, đứng trước mặt vua đang tâu việc gì đó.
Vua phán hỏi: Khanh tâu việc gì, trẫm nghe chưa rỏ.
— Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, kẻ hạ thần lấy làm lo lắng.
— Khanh lo lắng chuyện chi? Hay là tại khanh nằm chiêm bao thấy bãy con bò mập và bãy con bò ốm chăng?
— Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, nếu kẻ hạ-hần thấy như vậy cũng chưa đũ cho kẻ hạ-thần lo lắng, vì điềm chiêm bao như thế, nghĩa là bãy năm trúng mùa, bãy năm hạn háng mà thôi, vì bệ-hạ làm vua khôn ngoan biết tiên phòng chẳng hề khi nào chúng dân sự đói.
— Vậy chớ có cuộc thiên tai nào khác mà làm cho Khanh phải lo rầu?
— Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, kẻ hạ-thần chĩnh e dông khói đèn gần đứt chưn nơi hướng nam biên.
— Trẫm tưỡng khánh nghe lầm, vì trẩm biết nơi hướng nam biên trời trong gió mát.
(Vẫn vua Lù-y thứ mười tám tuy là người thượng trí chớ cũng hay ưa giễu cợt).
Ông quan ấy tâu nữa rằng: Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, Hoàng-thượng tin lòng dân Đại-pháp cũng cho là phải, nhưng hạ-thần e một đều là có người thất chí muốn làm nhăn.
— Ai vậy?
— Dạ, muôn tâu, một là Na-bô-lê-ông, hai là phe đãng cũa người.
— Tưởng đều chi đáng sợ mà khanh đến làm rộn, chẳng cho trẩm coi sách.
— Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, nếu Hoàng-thượng điềm nhiên như vậy thì ban đêm hạ-thần chẳng hề nhắm mắt đặng.
— Thôi khanh hãy đợi đó, để ta coi đoạn sách nầy rồi sẻ hay.
Phán rồi vua lấy viết chì ghi trong đoạn sách ấy bên nầy bên kia, đoạn day lại ông quan ấy mà nói rằng: Khanh hãy tâu tới đi.
— Muôn tâu Hoàng-thượng, vã chăng hạ-thần có bão một người đáng tin cậy nom dọ tình hình nội hướng nam biên; nay người ấy mới tới kinh-đô mà nói rằng: Có cuộc nguy hiễm cho xã tắc.
— Khanh hãy đến nơi kệ đàng kia mà kiếm tờ tấu-chương cũa quan Tuần-cãnh-Bộ Thượng-thơ thì rỏ.
Ông quan ấy mới vừa dợm đi kiếm tờ tấu-chương, kế quan trực bước vô báo cho vua hay rằng: Có quan Thượng-thơ Bộ Tuần-cãnh đến chầu vua, còn đứng ngoài đợi lịnh.
Vua bèn phán: À, như vậy cũng là may, hãy cho vào.
Khi quan Thượng-thơ Bộ Tuần-cãnh vào bái mạng rồi, thì vua bèn phán rằng: Khanh đến đây rất nhằm dịp vì có Công-tước Đờ Bà-la-ca đến đây tâu việc nước rằng: hướng Nam-biên rụt rịt, cho nên khanh phải thuật lại cho Công-tước nghe tự thũ chi vỉ việc tuần-cãnh trong xứ, chớ khá yêm ẩn chuyện chi ráo.
Quan Thượng-thơ Bộ Tuần-cãnh bèn day lại nói với ông Công-tước rằng: Quần thần trung hậu cũa bệ-hạ cã thãy đều vui mầng vì đặng tin rằng: Na-bô-lê-ông đang phiền muộn, cứ ở cù-lao En-bờ, chĩ hằng ngày đi xem trẻ khai mỏ khoáng mà giãi khuây thôi.
Vua phán giểu rằng: Ổng cũng gãi mà giải khuây, vì tuy ổng là người dị-nhơn chớ không khỏi mang bịnh lát.
Thượng-thơ Bộ Tuần-cãnh nói với Công-tước rằng: Trong ít lâu đây Na-bô-lê-ông phải điên, vì lúc thì khóc nước mắt dầm dề, khi thì cười ngã tới ngã lui, lúc lại vát đá mà liện xuống biển, cụt nào nhãy được trên mặt nước năm ba cái thì ổng bèn toại chí vô cùng, dường như đánh thắng một đôi trận giặc, ấy há chẳng phải là dấu gần điên cuồn hay sao?
Vua phán giểu rằng: Chưa ắt là đấu điên cuồn, hoặc là ổng đương vận trù quyết sách, vì thuở xưa cũng có nhiều người thượng trí làm như thế.
Ông Công-tước đờ Bà-la-ca thấy vua và quan Thượng-thơ chẳng chút lo sợ bèn đứng suy nghĩ những lời đờ Huynh-pho nói với mình, tuy chẳng dám nói hết vì sợ người ta đoạt công, song các việc bày tỏ tóm tắc đó cũng đủ làm cho phải kinh hoàng.
Vua liếc thấy bèn phán rằng: Thượng-thơ Bộ Tuần-cảnh phải ráng biện phục lòng Công-tước, vì trẩm thấy Công-tước hởi còn dụ dự nghi nan.
Quan Thượng-thơ Bộ Tuần-cãnh bèn nói với Công-tước rằng: Mới cách ít lâu đây, ông Na-bô-lê-ông trong lúc trần binh tại Cù-lao En-bờ, có vài tên lính thúc hối ổng phải trở về nước Lang-sa mà phục nghiệp, ổng bèn cho chúng nó giãi nghiệp mà dặn rằng: Phải về nước Langsa mà ở cho trung hậu với vua đương kiêm.
Vua bèn phán rằng: Sao, Công-tước nghe chuyện như vậy có yên tâm chăng?
Công-tước tâu: Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, hạ-thần tưởng lại hoặc quan Thượng-thơ Bộ Tuần-cãnh nghe lầm hoặc tôi nghe lầm, mà quan Thượng-thơ là lương đống chi thần chẳng lẻ lầm, vậy thì hạ-thần lầm. Song le hạ-thần cúi xin Hoàng-thượng cho phép hạ-thần dẩn kiến cái người báo tin cho hạ-thần hay đó; muôn tâu Hoàng-thượng, xin hãy nhậm lời hạ-thần một phen.
— Cho thì trẩm cho mà trẩm phải dự bị đao kím.
Vậy Thượng-thơ Tuần-cãnh có tờ tấu chương nào mới hơn cái nầy không, vì tờ tấu chương nầy đề ngày 20 tháng hai mà nay là đã mồng 3 tháng ba rồi.
— Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, không có tờ tấu-chương nào khác.
— Ấy vậy thì khanh hảy trở về bổn bộ mà coi lại. Bằng chẳng có cái nào khác thì hảy làm đại một cái như thá thường, rồi đem vô đây (vua và phán và cười).
— Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, tại bổn bộ chẳng thiếu chi tờ cáo cũa những đứa khốn nạn nghèo nàn thường hay lập công, viết mà gởi đến, ấy là việc cầu may cũa chúng nó, tưởng hậu nhựt khi việc chi xãy ra họa may có tương đối với việc nó tiên liệu chăng.
— Thôi khanh lui, rồi vào chầu cho mau, trẫm còn đợi khanh đây.
— Dạ, hạ-thần đi trong mười phút trở lại.
Ông Công-tước Bà-la-ca tâu: Dạ, muôn tâu, còn phần hạ-thần thì hạ-thần đi ra dẫn người đem tin vào kiến giá.
Vua phán: Khoan đã, khoan đã! Chớ khá dục tốc, thiệt khanh là một tay trì kỳ chí.
— Dạ, muôn tâu Hoàng-thượng, vẫn người đem tin ấy bởi ngàn dặm xa xuôi mà đến, tuy là đường đi diệu vợi mà nội ba ngày đã tới kinh-đô.
— Quã là làm việc mất công, vậy chớ ta có điển tín, sao không dùng mà thông đồng tin tức, từ Mạt-xây lên Ba-ri trong 3 giờ thì rỏ hết nguồn cơn mà không hao hơi tỗn sức chi ráo.
— Dạ, vẫn người ấy có công, ở đường xa đến báo tin cho Hoàng-thượng hay, cúi xin Hoàng-thượng vị ông đờ Xanh-vơ mà cho va vào kiến giá.
— Đờ Xanh-vơ nào, phải đờ Xanh-vơ là quan hầu cận Ngự đệ chăng?
— Dạ, phải.
— À, trẫm nhớ rồi, đờ Xanh-vơ ở Mạt-xây mà. Đờ Xanh-vơ có nói với khanh việc Âm-mưu tạo-phãn đó không?
— Dạ, không, mà ngài có viết thơ gởi gẫm đờ Huỳnh-pho cùng cậy tôi dẩn kiến.
— Đờ Huỳnh-pho nào, người đem tin đó tên đờ Huỳnh-pho sao?
— Dạ, phải.
— Ở Mạt-xây đến?
— Dạ, đích thân đến.
— Sao khanh không nói trước cho trẫm hiểu. (Coi vọi vua có hơi lo).
— Dạ, là tại hạ-thần tưỡng Hoàng-thượng không biết tên đờ Huynh-pho.
— Trẫm biết nó nhiều, quả là một tay rất chính chắn, mà nhứt là ham hố công danh. Khanh biết tên cha nó mà.
— Dạ, cha đờ Huynh-pho sao?
— Ừ, là lão Noạt-chê đó.
— Dạ, Noạt-chê cách-mạng và sau làm Thượng-nghị-viện hội viên.
— Phải.
— Dạ, sao Hoàng-thượng lại dùng con giặc cháu loàn như thế?
— Khanh chưa hãng, để trẫm phán cho mà tàng: Vốn đờ Huynh-pho là một tay ham hố công danh, nên nó dám nhẩn tâm lắm, đến đổi cha nó, nó cũng không dung, miễn là nó được quờn cao chức cã thì đũ.
— Dạ, muôn tâu, vậy thì hạ-thần phải cho va vào lập tức.
— Phải, hãy cho nó vào lập tức, nó ở đâu?
— Dạ, va còn ngồi trên xe trước Ngọ-môn đợi lịnh.
— Khanh hãy đi ra mà dẫn nó vào.
— Dạ, hạ-thần đi.
Công-tước Bà-la-ca tuy lớn tuỗi mà vì lòng hâm-mộ phe tôn thất, nó làm cho ngài chạy mau đường như hỡi còn xuân xanh vậy.
Vẩn đờ Huynh-pho đi xe từ Mạt-xây 3 ngày trường không ngừng, nên khi tới kinh-đô thì y phục đầy những cát bụi. Lúc lên theo ông Công-tước mà nhập nội-cung thì quan trực cằng rằng: sao không giữ theo nghi tiết triều đình, ông Công-tước phải giới mạng vua mà nói rằng: Có lịnh Hoàng-thượng dạy dẫn kiến lập tức. Nói rồi Công-tước bèn dắc tuốc đờ Huynh-pho vào.
Vua Lù-y thứ 18 cũng cứ ngự yên một chổ như hồi nãy, ngay cữa, nên khi đờ Huynh-pho mới bước vào bèn dừng chơn lại. Vua thấy vậy bèn phán rằng: Khanh hãy vô, Trẫm miễn lể.
Đờ Huynh-pho bái mạng rồi, đứng một bên mà chờ lịnh.
Vua bèn phán hỏi: Đờ Huynh-pho, vẫn Công-tước đờ Bà-la-ca đến tâu cho Trẫm hay rằng: Khanh có việc báo cho Trẫm biết, phải chăng?
— Dạ, muôn tâu Lịnh Muôn năm, phải.
— Mà trước khi báo, Trẫm muốn rỏ chuyện dữ hay hiền.
— Dạ, muôn tâu, việc rất cẫn cấp, vì hạ-thần hoã tốc thượng trình, nên hạ-thần tưởng có lẻ cũng không trể gì, còn giờ mà trở tay được.
— Vua thấy mặt Công-tước có hơi lo lắng, còn giọng nói đờ Huynh-pho hơi rung sợ, thì vua cũng phập phồng mà phán rằng: Thôi khanh hãy thuật các việc cho rỏ tự thũ chí vĩ cho Trẫm tường áo lới.
— Dạ, hạ-thần sẻ thuật đủ đều, nhưng vì hạ-thần rung rẩy lặp cặp. có sai sót việc chi, xin Linh Muôn năm xã tội:
Dạ, muôn tâu, vẩn tôi làm chức phó Biện-lý có bắt được một đám âm mưu tạo phãn, chẳng phải như mấy đám tầm thường kia ngoài dân và trong tam quân hay mưu sự như thế đâu. Vốn thiệt là đám nầy ngổ lắm, chúng nó cã gan dám gấm ghé ngôi trời. Dạ, muôn tâu, người tiếm vị (Na-bô-lê-ông) đã chĩnh tu 3 chiếc chiến thuyền, tính việc cữ đồ đại sự. Đương thời thì Na-bô-lê-ông đã lìa cù-lao En-bờ rồi, đặng đi đâu thì hạ-thần không rỏ. Chắc đây Na-bô-lê-ông một là ghé lại thành Nấp, hai là lên tại Tốt-căn, ba lại thâm nhập Pháp-địa. Có lẻ Lịnh Muôn năm đã rỏ tại Y-ta-li và tại nước Langsa Na-bô-lê-ông hởi còn phe đảng nhiều.
— Trẩm rỏ việc ấy, kỳ rồi đây sở Tuần-cảnh có hay chúng nó lén nhóm nhau tại đường Xanh-rách. Khanh cứ việc tâu. Vì sao mà khanh biết được các việc kín ấy.
— Dạ, muôn tâu, tôi nhơn có nghi cho một gã kia ở Mạt-xây, nên cho lính kín thám dọ, chờ tàu nó đi về ghé vào bờ tôi bèn cho bắt. Vẩn tên trai nầy là bạn biển tánh tình rất lung lăng ngoan ngoạnh, theo phe Na-bô-lê-ông, nó có lén ghé truyện lại cù-lao En-bờ giáp mặt Thượng-tướng-quân Bẹt-trăn đặng lãnh văn thơ đem về Ba-ri cho một người theo phe Na-bô-lê-ông, mà hạ-thần hỏi nó tên gì thì nó không chịu khai; vốn là ông Bẹt-trăn dặn nó về nói cho tên đó hay đặng sữa soạn nghinh tiếp Na-bô-lê-ông, ít ngày sẻ phục nghiệp, ấy là lời khai cũa thằng bạn biển đó.
— Thằng bạn biển ấy nay khanh giam nó tại đâu!
— Dạ, hạ-thần giam nó tại khám Mạt-xây.
— Mà việc coi ra có trọng hệ chăng?
— Dạ, muôn tâu, trọng hệ cho đến đổi hạ-thần vẫn đang dọn lể hỏi vợ, mà phải bỏ đó, liền hỏa tốc đi về kinh-đô đặng phi báo cho Lịnh Muôn năm rỏ.
— À, trẩm nhớ lại, khanh cưới con gái Hầu-tước đờ Xanh-mê-răn, phải không?
— Dạ, phải, vẩn ông hầu đờ Xanh-mê-răn là tôi trung cũa Lịnh Muôn năm.
— Phải, phải, à rồi sao nữa?
— Dạ, muôn tâu, hạ-thần e cho chuyến nầy là viện ngổ, chớ không phải như mấy đám âm mưu tạo phãn tầm thường kia.
— Trẩm tưởng lại khó cho chúng nó cữ đồ đại sự được, nhứt là đương kiêm, trẩm mới phục nghiệp, có ra lịnh cho ngăn ngừa tứ giăng, không lẻ chúng nó làm chi nổi; hơn 10 tháng nay các Thượng-thơ lo sai binh canh giờ bờ biển hướng nam là biển Địa-trung hải. Còn như Na-bô-lê-ông mà ghé lại thành Nấp tức thì binh hiệp chiến động liền ngăn đón; nếu Na-bô-lê-ông lên tại Tốt-căn thì là xứ nghịch, mình khỏi lo; nhược bằng Na-bô-lê-ông mà về nước Langsa thì bao nhiêu người theo va đó không đủ cho bá tánh họ bóp họng, vì bá tánh oán thù Na-bô-lê-ông lắm, khanh khá yên tâm, tuy vậy trẫm cũng mang ơn khanh, chẳng hề quên đâu.
Ông Công-tước đờ Bà-la-ca thấy ông Tuần-cảnh bộ Thượng-thơ bước vào liền nói: « Quan Thượng-thơ đã trở lại rồi đó! »
Vẩn quan Thượng-thơ bước vào mặt mày biến sắc, rung rẩy lặp cặp, đờ Huynh-pho muốn dợm bước lui chơn mà ông Công-tước đờ Bà-la-ca nắm tay cản lại.