Hồ Đại Thành người nước Sở. Mẹ chàng vốn thờ Phật. Chàng theo thầy đồ học, đường đi ngang đền Quan Âm; mẹ dặn đi qua nhất định phải vào lạy. Một hôm đến đền, thấy một thiếu nữ dắt đứa trẻ chơi trong đó, tóc vừa che cổ, mà phong vận yêu kiều. Bấy giờ Thành mười bốn tuổi, lòng ưa nàng. Hỏi họ tên. Cô cười: "Em là Lăng Giác, con thợ vẽ họ Tiêu ở phía tây đền. Hỏi làm gì?" Thành lại hỏi: "Đã có nhà chồng chưa?" Cô đỏ mặt: "Chưa." Thành nói: "Ta làm chồng em, được không?" Cô thẹn: "Em không tự quyết được." Nhưng mắt mày trong veo, ngó Thành từ trên xuống dưới, ý dường vui lòng. Thành bèn ra đi. Cô đuổi theo nói với từ xa: "Thôi Nhĩ Thành là bạn của cha em, nhờ làm mối thì việc nào cũng xong." Thành đáp: "Được." Nghĩ nàng thông tuệ mà đa tình, càng ngưỡng mộ.
Về nhà, chàng nói thật nguyện vọng với mẹ. Mẹ chỉ có đứa con này, luôn sợ làm trái ý, liền nhờ Thôi làm mối. Họ Tiêu chê sính lễ xa xỉ, việc không thành. Thôi hết lời nói Thành là dòng thanh bạch, tài giỏi, họ Tiêu mới bằng lòng. Thành có người bác già không con, làm chức giáo thụ ở Hồ Bắc. Vợ bác mất ở nơi làm quan, mẹ sai Thành đến chịu tang. Mấy tháng sắp về, bác lại bệnh rồi cũng mất. Ở lâu, gặp lúc giặc lớn chiếm Hồ Nam, tin nhà đứt đoạn. Thành lánh trong dân gian, chỉ có bóng cô đơn hoảng hốt.
Một hôm, có một bà tuổi bốn mươi tám chín, quanh quẩn trong thôn, quá trưa vẫn không đi. Tự nói: "Loạn lạc không nơi về, định bán thân." Có người hỏi giá. Bà nói: "Không muốn làm tôi tớ người, cũng không muốn làm vợ người, ai nhận làm mẹ thì theo, không tính tiền." Người nghe đều cười. Thành đến xem, mặt mày có đôi chỗ giống mẹ mình, chạm đến lòng chàng, bi thương lắm. Tự nghĩ thân một mình, không ai may vá, bèn mời về, giữ lễ làm con. Bà vui, thổi cơm đan dép, vất vả như mẹ ruột. Trái ý thì quở; mà hơi có bệnh khổ thì chăm lo hơn mẹ đẻ.
Bỗng bà nói: "Chỗ này thái bình, may không lo. Nhưng con đã lớn, tuy ở nơi đất khách, đạo lớn không thể bỏ. Hai ba hôm nữa sẽ cưới vợ cho con." Thành khóc: "Con đã có vợ, chỉ cách trở nam bắc." Bà nói: "Thời loạn, người việc đổi thay, sao chờ mãi được?" Thành lại khóc: "Chưa kể lời thề kết tóc không thể phụ, mà ai lại gửi con gái yêu cho kẻ bèo trôi?" Bà không đáp, chỉ sắm màn rèm chăn gối, rất đầy đủ, cũng không biết lấy đâu ra.
Một hôm, chiều tối, bà dặn Thành: "Ngồi đốt đèn đừng ngủ, ta đi xem cô dâu mới đến chưa." Rồi ra cửa đi. Canh ba hết, bà không về. Chàng rất nghi. Chợt nghe tiếng ồn ngoài cửa, ra xem, thì một cô gái ngồi giữa sân, đầu tóc rối, khóc nức nở. Chàng hỏi: "Ai?" Nàng cũng không nói. Lâu sau mới nói: "Cưới tôi về cũng không phải phúc, chỉ có chết thôi!" Thành kinh hãi không biết duyên cớ. Nàng nói: "Tôi từ nhỏ đã được hứa gả cho Hồ Đại Thành; không ngờ chàng đi Hồ Bắc, tin tức đứt. Cha mẹ ép tôi về nhà ông. Thân có thể đem đến, chí không thể đoạt!" Thành nghe khóc: "Tôi chính là Hồ nào đó. Nàng là Lăng Giác sao?" Nàng thôi khóc mà kinh ngạc, không tin. Cùng vào nhà, nhìn kỹ dưới đèn, nói: "Chẳng lẽ là mơ?" Từ đó chuyển buồn thành vui, kể nỗi khổ xa cách.
Thì ra trước đó sau loạn, trăm dặm Hồ Nam, đất quét sạch không còn loại gì. Họ Tiêu mang cả nhà trốn đến phía đông Trường Sa, lại nhận sính lễ của họ Chu. Trong loạn không thành lễ, hẹn tối ấy đưa nàng đến nhà ấy. Nàng khóc không rửa mặt chải đầu, cả nhà ép đặt lên xe. Đi đến giữa đường, nàng ngã xuống xe. Rồi có bốn người khiêng kiệu đến, nói là nhà họ Chu đón dâu, liền đỡ nàng lên kiệu, đi nhanh như bay, đến đây mới dừng. Một bà già kéo nàng vào, nói: "Đây là nhà chồng con, cứ vào đừng khóc. Mẹ chồng con sớm tối sẽ đến." Rồi đi. Thành tra hỏi biết sự việc, mới ngộ bà là thần nhân. Hai vợ chồng đốt hương cùng cầu mong mẹ con đoàn tụ.
Mẹ chàng từ khi chiến loạn giới nghiêm, cùng đồng bạn phụ nữ chạy trốn trong khe núi. Một đêm, có tiếng reo giặc đến, mọi người hoảng hốt trốn mỗi nơi. Có một đứa trẻ đem ngựa đến cho bà. Bà vội không kịp hỏi, vịn vai trèo lên, nhẹ nhanh như gió, chớp mắt đến bên hồ, ngựa đạp nước phi nhanh, vó dưới không gợn sóng. Chẳng bao lâu, đứa trẻ đỡ bà xuống, chỉ một nhà nói: "Ở đây ở được." Bà định mở lời cảm tạ, ngoảnh nhìn con ngựa, đã hóa thành con hống lông vàng, cao hơn một trượng, đứa trẻ nhảy lên cưỡi đi. Bà lấy tay gõ cửa, cửa mở bật. Có người ra hỏi, lạ vì tiếng quen, nhìn thì là Thành. Hai mẹ con ôm nhau khóc. Nàng dâu cũng kinh ngạc dậy, cả nhà vui mừng an ủi. Nghi bà già là Đại Sĩ (Quan Âm) hiện thân. Từ đó trì kinh chú Quan Âm càng thành kính. Bèn trọ ở Hồ Bắc, làm ruộng nhà.
