Văn Nhân sinh người Hà Nam. Mang bệnh nhiều ngày, thấy một tú tài bước vào, phục lạy dưới giường, khiêm tốn đủ lễ. Rồi mời sinh đi dạo một chút, nắm cánh tay nói chuyện dài, vừa đi vừa lải nhải, ngoài mấy dặm vẫn không nói lời từ biệt. Sinh dừng chân, chắp tay chào. Tú tài nói: "Xin phiền dời bước thêm, tôi có một việc nhờ." Sinh hỏi. Đáp: "Bọn chúng tôi đều thuộc quyền Khảo Tệ ty. Chủ ty tên Hư Đỗ quỷ vương. Lần đầu gặp ông ấy, theo lệ phải cắt thịt đùi, xin nhờ ông nói giúp một lời."
Sinh kinh hãi hỏi: "Tội gì mà đến thế?" Đáp: "Không cần có tội, đó là lệ cũ. Nếu nhiều của đút lót thì chuộc được. Nhưng tôi nghèo." Sinh nói: "Tôi chưa từng quen quỷ vương, làm sao giúp được?" Đáp: "Kiếp trước ông là bậc cha chú của ông ấy, chắc ông ấy nghe." Nói chuyện, đã vào thành. Đến một công đường, nhà không rộng lắm, chỉ một gian chính cao rộng, dưới sân hai tấm bia đứng đông tây, chữ xanh lớn hơn cái thúng, một bia ghi "Hiếu đễ trung tín", một bia ghi "Lễ nghĩa liêm sỉ". Bước lên bậc, thấy trên nhà có một tấm biển lớn viết "Khảo Tệ ty". Trên cột có đôi câu đối chạm chữ xanh: "Viết hiệu, viết tự, viết tường, hai chữ đức hạnh dạy hóa nơi âm; thượng sĩ, trung sĩ, hạ sĩ, một nhà lễ nhạc học trò cửa quỷ."
Đang xem, quan đã ra, tóc xoăn lưng gù như người sống mấy trăm năm; mũi hếch lên trời, môi lật ra ngoài, không che kín răng. Theo sau một chủ bạ đầu hổ thân người. Lại mười mấy người đứng hầu, nửa số hung ác như sơn tinh. Tú tài nói: "Đó là quỷ vương." Sinh sợ cực độ, muốn lui. Quỷ vương đã thấy, xuống thềm vái mời sinh lên, hỏi thăm cuộc sống. Sinh chỉ vâng. Lại hỏi: "Có việc gì đến đây?" Sinh bèn kể hết ý tú tài. Quỷ vương đổi sắc nói: "Việc này có lệ sẵn, dẫu lệnh cha cũng không dám nhận!" Khí tượng nghiêm lạnh, dường không lọt nổi một lời. Sinh không dám nói, vội đứng dậy cáo từ; quỷ vương nghiêng mình tiễn, ra ngoài cửa mới về.
Sinh không về, lén vào xem biến cố. Đến dưới thềm, thấy tú tài cùng mấy người bạn bị tréo tay xỏ ngón, đang ở trong dây trói. Một tên dữ cầm dao đến, lột trần đùi, cắt một miếng thịt bằng ba ngón tay. Tú tài gào đến khản tiếng. Sinh trẻ tuổi trọng nghĩa, phẫn nộ không giữ được, hét lớn: "Thảm khốc như thế, còn ra thế giới gì!" Quỷ vương giật mình đứng dậy, tạm ra lệnh ngừng cắt, xỏ giày ra đón sinh. Sinh giận đã ra ngoài, nói với người chợ khắp nơi, sắp kiện lên Thượng đế. Có người cười: "Hay chưa! Trời xanh thăm thẳm, tìm Thượng đế ở đâu mà kêu oan? Bọn này chỉ gần Diêm La, gọi có thể ứng được." Rồi chỉ đường.
Sinh chạy đi, quả thấy điện đài uy nghiêm, Diêm La đang ngồi. Phục dưới bậc kêu oan. Vua gọi tra hỏi xong, lập tức sai quỷ cầm dây cầm chùy đi. Chốc lát, quỷ vương và tú tài cùng đến. Xét tình quả thật, vua giận lớn nói: "Thương ngươi kiếp trước học hành khổ nhọc, tạm giao chức này, chờ sinh vào nhà quý; nay dám làm thế! Hãy rút gân tốt của ngươi, thêm xương xấu cho ngươi, phạt đời đời không phát đạt!" Quỷ bèn quất, ngã xuống đất, rụng một cái răng; lấy dao cắt đầu ngón tay, rút gân ra, trắng sáng như sợi tơ. Quỷ vương kêu đau, tiếng như heo bị chém. Tay chân đều rút xong, hai quỷ áp giải đi. Sinh cúi lạy đi ra.
Tú tài theo sau, cảm ơn ân cần. Kéo tiễn qua chợ, thấy một nhà, buông rèm đỏ, trong rèm một cô gái, lộ nửa mặt, dung trang đẹp tuyệt. Sinh hỏi: "Nhà ai?" Tú tài nói: "Đó là ngõ ca nữ." Đi qua rồi, sinh lưu luyến không rời, bèn cố giữ tú tài lại. Tú tài nói: "Ông vì tôi mà đến, nay đi một mình, lòng nào đành." Sinh nhất mực từ chối, tú tài mới đi. Sinh trông tú tài đi xa, vội bước vào trong rèm. Cô gái ra tiếp, mừng lộ ra mặt. Vào phòng ngồi sát, hỏi tên họ. Nàng tự nói: "Thiếp họ Liễu, tên tự Thu Hoa." Một bà già ra, bày rượu thức ăn. Rượu tàn, vào màn, ân ái rất đậm, tha thiết định chuyện cưới gả.
Sáng ra, bà già vào nói: "Củi nước hết rồi, phải tốn vàng của công tử, làm sao!" Sinh chợt nhớ túi trống rỗng, hổ thẹn không nói. Lâu sau mới nói: "Thật tôi không mang một đồng, xin viết giấy bảo đảm, về sẽ trả." Bà đổi sắc: "Từng nghe 'dạ độ nương' đòi nợ chưa?" Thu Hoa cau mày, không nói. Sinh tạm cởi áo cầm. Bà cầm cười: "Cái này còn không đủ trả tiền rượu!" Lải nhải không vừa lòng, cùng cô gái vào trong. Sinh đợi một lúc, vẫn mong nàng ra từ biệt, hẹn lại lời cũ; lâu không tiếng, lén vào nhòm, thấy bà già và Thu Hoa từ vai trở lên hóa thành quỷ đầu trâu, mắt lóe nhìn nhau đứng. Sinh sợ lắm, chạy ra; muốn về thì trăm đường rẽ, không biết đường nào. Hỏi người chợ, không ai biết tên thôn. Quanh quẩn trong chợ, qua hai hôm hai đêm, lòng chua xót, bụng sôi đói, tiến thoái không tự quyết được.
Bỗng tú tài đi qua, thấy sinh, kinh ngạc nói: "Sao chưa về mà tiều tụy thế?" Sinh thẹn mặt không đáp. Tú tài nói: "Hiểu rồi! Chẳng phải bị Hoa Dạ Xoa làm mê sao?" Bèn hầm hầm đi, nói: "Mẹ con Thu Hoa sao không chút nể mặt!" Đi một lúc, mang áo trả sinh, nói: "Con tiện tỳ vô lễ, đã mắng rồi." Tiễn sinh về nhà rồi từ biệt.
Sinh bỗng ngất đi, ba ngày mới tỉnh, kể rành rành mọi việc.
