Kể rằng Tế Công trưởng lão ở Tây Hồ thấy một người sắp treo cổ, tự bấm đốt tay Linh Quang tính một cái, đã biết hết từ trước. Trong sách kể rõ, người ấy họ Đổng tên Sĩ Hoành, quê gốc huyện Tiền Đường, Chiết Giang, thờ mẹ rất hiếu. Cha mất sớm, mẹ họ Tần. Vợ họ Đỗ mất sớm, để lại một con gái tên Ngọc Tỷ, rất lanh lợi. Đổng Sĩ Hoành làm nghề thợ vàng. Khi con gái lên tám, lão thái thái họ Tần lâm bệnh không dậy nổi, Đổng Sĩ Hoành cẩn thận thuốc thang. Nhà nghèo không đủ sức nuôi mẹ già, ông đem con gái Ngọc Tỷ cầm cho nhà Cố tiến sĩ làm tỳ nữ, mười năm sau chuộc về, cầm lấy năm mươi lạng bạc cho lão thái thái dưỡng bệnh. Mẹ ông vì không thấy cháu gái, hỏi: "Cháu ta đi đâu rồi?" Đổng Sĩ Hoành nói: "Sang nhà ngoại rồi." Lão thái thái bệnh nặng, liền bảy ngày không dậy, rồi mất. Ông dốc hết bạc trong nhà chôn cất mẹ, tự mình đến phủ Trấn Giang nhẫn nại qua ngày. Mười năm ròng, khó nhọc lắm mới gom được sáu mươi lạng bạc trắng, định chuộc con gái ra, rồi tìm nhà chồng khác. Trên đường không có chuyện gì đáng kể.
Hôm ấy đến Lâm An, ông trọ ở khách điếm Duyệt Lai ngoài cửa Tiền Đường. Mang theo bạc, hôm sau đến ngõ Bách Gia. Hỏi nhà Cố tiến sĩ, hàng xóm hai bên đều nói: "Cố lão gia thăng làm quan ngoài, không biết làm quan ở đâu." Đổng Sĩ Hoành nghe thế như đứng trên lầu cao vạn trượng hụt chân, như thuyền bị đứt neo trôi giữa sông Dương Tử, tự hỏi thăm khắp nơi, không biết Cố đại nhân ở đâu, cũng không biết tin con gái. Đến ngoài cửa Tiền Đường, ở quán rượu phố Thiên Trúc uống mấy chén rượu sầu, bất giác say vào giấc mộng. Ra khỏi quán định về trọ, bất giác đi lạc đường, cũng làm mất bạc. Đến khi tỉnh rượu, sờ trong người, bạc mất rồi! Cú sốc này không phải chuyện nhỏ, đành đi vào rừng cây, càng nghĩ càng chán, nghĩ: "Con gái cũng không gặp được, chi bằng tự chết, cho hết nghiệp oan đời này." Nghĩ xong, đến rừng cây, cởi dải tơ ở lưng, thắt một cái thòng lọng, định treo cổ tự tử. Bỗng đối diện có một hòa thượng đi tới, miệng nói: "Chết chết, đã chết là xong. Chết còn hơn sống! Ta muốn treo cổ." Cởi dải tơ, định buộc lên cây. Đổng Sĩ Hoành nghe, giật mình kinh hãi, ngẩng đầu nhìn, thấy hòa thượng ấy dáng vẻ rất khó coi. Sao thấy được thế? Có thơ làm chứng:
Mặt không rửa, đầu không cạo, mắt say lim dim mở lại nhắm.
Như ngây như dại như điên cuồng, đến đâu cũng khôi hài đùa giỡn.
Tăng y rách, không vừa người, trên dưới lỗ thủng xâu tiền ghi,
Dải tơ bảy đoạn với tám nút, lớn nhỏ lủng lẳng nối lại tiếp.
Giày tăng rách, chỉ còn đế, hai đùi trần trụi hai ống chân đỏ,
Lội nước lên núi như đất bằng, càn khôn bốn bể tha hồ thong dong.
Kinh không bàn, thiền không màng, uống rượu ăn mặn ưa đùa cợt,
Cảnh ngu khuyên thiện độ chúng mê, chuyên lo hộ chuyện bất bình ở đời.
Đổng Sĩ Hoành xem xong, chỉ nghe hòa thượng nói: "Ta muốn treo cổ!" rồi định luồn dây vào cổ. Đổng Sĩ Hoành vội bước tới, nói: "Hòa thượng, sao ông lại tìm đường ngắn?" Tế Công nói: "Sư phụ ta cùng ta đi hóa duyên ba năm ròng, ngày dồn tháng góp, khó nhọc lắm mới gom được năm lạng bạc. Ta vâng lệnh sư phụ, sai ta mua hai bộ tăng y tăng mũ, ta thích uống rượu nhất, ở quán rượu vì ham hai chén thêm, bất giác say mèm, làm mất năm lạng bạc. Ta muốn về chùa gặp sư phụ, lại sợ lão hòa thượng giận. Ta càng nghĩ càng tức, không đường sống trên đời, nên đến đây treo cổ." Đổng Sĩ Hoành nghe lời này, nói: "Hòa thượng, ông vì năm lạng bạc cũng không đến nỗi chết. Trong túi tôi còn vài lạng bạc lẻ năm sáu lạng, tôi cũng là người gặp nạn, giữ lại cũng vô dụng. Nào, tôi chu cấp cho ông năm sáu lạng bạc." Đưa tay móc ra một gói trao hòa thượng. Hòa thượng cầm trong tay cười ha hả, nói: "Bạc của ông, không tốt bằng bạc của tôi. Vừa vụn vừa có chỗ ẩm sắc." Đổng Sĩ Hoành nghe, trong lòng không vui. Thầm nghĩ: "Ta cho không bạc ngươi, ngươi còn chê không tốt." Tự nói: "Hòa thượng, ông cứ tạm dùng đi." Hòa thượng đáp một tiếng: "Tôi đi đây." Đổng Sĩ Hoành nói: "Hòa thượng này thật không biết nhân tình thế sự. Ta cho không bạc, còn chê không tốt. Đi mà không hỏi họ ta, cũng không biết cảm ơn, thật là kẻ vô tri. Ôi! Dù sao cũng chết." Đang bực bội, chỉ thấy hòa thượng từ bên kia quay lại, nói: "Hòa thượng tôi thấy bạc là quên hết, cũng chưa hỏi ân công quý tính? Vì sao ở đây?" Đổng Sĩ Hoành kể lại chuyện mất bạc một lượt, hòa thượng nói: "Ông cũng mất bạc, cha con không gặp được. Ông cứ chết đi, tôi đi đây." Đổng Sĩ Hoành nghe, nói: "Hòa thượng này quá không biết thế sự, đến lời cũng không biết nói." Thấy hòa thượng đi năm sáu bước lại quay lại nói: "Đổng Sĩ Hoành, ông chết thật hay chết giả?" Đổng Sĩ Hoành nói: "Tôi chết thật, thì sao?" Hòa thượng nói: "Ông mà chết thật, tôi nghĩ ông làm một nhân tình trọn vẹn đi. Bộ quần áo trên người ông cũng đáng năm sáu lạng bạc. Ông chết rồi, cũng bị sói ăn chó cắn, phí phạm vô ích. Ông cởi ra tặng tôi đi. Để rơi vào chỗ sạch trơn đến sạch trơn đi, chẳng phải rất tốt sao?" Đổng Sĩ Hoành nghe lời này, giận run người, nói: "Hòa thượng giỏi thật, ông đúng là biết giao tình! Tôi với ông bèo nước gặp nhau, cho ông mấy lạng bạc, tôi lại như đốt giấy dẫn quỷ đến." Hòa thượng vỗ tay cười lớn nói: "Thiện thay! Thiện thay! Ông đừng vội. Tôi hỏi ông, bạc mất ông liền tìm chết. Năm sáu chục lạng bạc cũng chẳng đáng gì. Tôi giúp ông tìm con gái, cho cha con gặp nhau, cốt nhục đoàn viên, có tốt không?" Đổng Sĩ Hoành nói: "Hòa thượng, bạc chuộc con gái của tôi đã mất rồi, dù tìm được con gái, không bạc chuộc thân cũng không được." Hòa thượng nói: "Được, tôi tự có cách, ông đi cùng tôi." Đổng Sĩ Hoành nói: "Hòa thượng, bảo sát ở đâu tu hành? Quý danh xưng hô thế nào?" Tế Công nói: "Tôi ở chùa Linh Ẩn, đỉnh Phi Lai, Tây Hồ. Tên tôi là Đạo Tế, ai cũng gọi tôi là Tế Điên tăng." Đổng Sĩ Hoành thấy lời hòa thượng không tầm thường, tự cởi dải tơ, nói: "Sư phụ ông định đi đâu?" Tế Công nói: "Đi." Quay người dẫn Đổng Sĩ Hoành đi tới. Hòa thượng miệng hát sơn ca:
Đi đi đi, chơi chơi chơi, không phải không trái độ xuân thu.
Nay mới biết xuất gia là tốt, mới hối năm xưa làm trâu ngựa.
Nghĩ ân ái, đều là mộng huyễn. Nói vợ con, đều là ma đầu.
Sao bằng tay không một bầu, sao bằng qua phủ xuyên châu,
Sao bằng ta thảnh thơi, sao bằng ta nghênh ngang,
Cả ngày vui sướng không ai quản, không phiền não cũng không lo,
Giày gai rách, đạp đất bằng, áo nạp rách, hơn lụa là.
Ta cũng biết hát cũng biết ca, ta cũng biết cứng cũng biết mềm.
Ngoài thân còn có trời hợp đất, hà tất ở đời chơi đầu lâu.
Trời không quản, đất không ngơi, vui vẻ sống làm vương hầu.
Có hôm buồn ngủ chợp một giấc, tỉnh dậy việc đời xóa sạch.
Kể rằng hòa thượng cùng Đổng Sĩ Hoành đi về phía trước. Vào cửa Tiền Đường. Đến một con ngõ. Bảo Đổng Sĩ Hoành: "Ông đứng đây. Lát nữa có người hỏi ngày sinh tuổi tác, ông cứ nói. Ông đừng đi, hôm nay ta nhất định khiến cha con ông gặp nhau, cốt nhục sum họp." Đổng Sĩ Hoành đáp: "Thánh tăng từ bi từ bi." Hòa thượng ngẩng nhìn, thấy phía bắc đường có một cổng lớn, trong cổng đứng mấy chục gia nhân, trên cổng treo biển, biết là nhà quan. Bước lên bậc thềm, nói: "Vất vả các vị. Quý phủ họ Triệu phải không?" Đám gia nhân nhìn, thấy hòa thượng nghèo, nói: "Không sai, chủ chúng tôi họ Triệu. Ông làm gì?" Hòa thượng nói: "Tôi nghe người ta nói, lão thái thái quý phủ bệnh nặng, e sắp chết. Tôi đặc biệt đến gặp chủ nhà, chữa bệnh cho lão thái thái." Đám gia nhân nghe lời hòa thượng, nói: "Hòa thượng, ông đến không đúng lúc. Phải, lão thái thái nhà chúng tôi vì tiểu chủ nhân bệnh nặng, thương cháu, lo mà thành bệnh, mời bao nhiêu thầy cũng không đỡ. Chủ chúng tôi là Triệu Văn Hội rất hiếu với mẹ, thấy lão thái thái bệnh nặng, lập tức nhờ người mời danh y. Có Tô viên ngoại, tự là Bắc Sơn. Nhà ông ấy cũng có lão thái thái bệnh, mời một vị thầy biệt hiệu Tái Thúc Hòa, họ Lý tên Hoài Xuân. Người này tinh thông thuật kỳ hoàng, chủ chúng tôi vừa đến nhà Tô mời thầy chưa về."
Đang nói, từ bên kia có một đám người cưỡi ngựa tới. Đứng đầu ba người, người cưỡi ngựa trắng đầu tiên, ngũ quan thanh tú, tuổi chừng ba mươi, đầu đội khăn bốn góc, trên gắn ngọc phiến, dải thêu bay đôi, mình mặc áo choàng tiêu dao viên ngoại bằng đoạn lam, thêu trăm con bướm, chân đi ủng quan bằng đoạn xanh. Mặt hơi trắng, dưới cằm không râu. Người này chính là Tái Thúc Hòa Lý Hoài Xuân. Người thứ hai đội khăn tiêu dao viên ngoại hai lá bằng đoạn lam, ba màu lam thêu hoa, chính giữa khảm ngọc đẹp gắn minh châu. Mình mặc áo choàng tiêu dao bằng đoạn lam, chân đi ủng cung bằng đoạn xanh. Mặt như trăng cổ, mày hiền mắt lành, ba chòm râu dài, phất phơ trước ngực. Đó là Tô Bắc Sơn. Người thứ ba cũng ăn mặc như phú ông viên ngoại: mặt trắng râu dài, ngũ quan thanh tú. Hòa thượng xem xong, bước lên chặn ngựa nói: "Ba vị chậm bước, hòa thượng tôi đợi đã lâu." Triệu Văn Hội ở phía sau, thấy hòa thượng điên chặn đường, nói: "Hòa thượng, chúng tôi có việc gấp, mời thầy chữa bệnh cho mẹ già, hóa duyên để hôm khác, hôm nay không được." Hòa thượng nói: "Không được. Tôi không phải hóa duyên, hôm nay tôi nghe nói lão thái thái quý phủ bệnh nặng, tôi đã phát nguyện. Ở đâu có người bệnh, tôi liền đi điều trị. Hôm nay tôi đặc biệt đến chữa bệnh." Triệu Văn Hội nói: "Chỗ tôi mời thầy đến là danh y đương đại. Ông đi đi, không cần ông." Hòa thượng nghe, quay đầu nhìn Lý Hoài Xuân, nói: "Thầy, ông đã là danh y, tôi xin lãnh giáo một vị thuốc trị bệnh gì." Lý tiên sinh nói: "Hòa thượng, ông nói thuốc gì?" Tế Công nói: "Bánh bao nóng mới ra lồng, trị bệnh gì?" Lý tiên sinh nói: "Sách Bản Thảo không có, không biết." Hòa thượng cười ha hả, nói: "Ông đến việc quan trọng còn không biết, còn dám tự xưng danh y. Bánh bao nóng mới ra lồng trị đói, đúng không? Ông không được, tôi cùng ông đến nhà họ Triệu giúp một tay vậy." Lý Hoài Xuân nói: "Được. Hòa thượng, ông theo tôi." Triệu Văn Hội, Tô Bắc Sơn cũng không tiện cản, đành cùng hòa thượng vào cổng lớn. Đến nhà trên nơi lão thái thái ở ngồi xuống, gia nhân dâng trà. Lý tiên sinh trước hết bắt mạch cho lão thái thái, nói: "Là đờm ứ xông lên, không trị cho đờm này ra thì không khỏi. Lão thái thái tuổi cao, khí huyết đều hư, không dùng thuốc được, Triệu viên ngoại xin mời cao minh khác." Triệu Văn Hội nói: "Tiên sinh, tôi không phải người trong nghề y, sao biết ai cao minh? Ông có thể tiến cử một người." Lý tiên sinh nói: "Lâm An ta chỉ có tôi và Thang Vạn Phương hai người. Bệnh ông ấy chữa được, tôi cũng chữa được; bệnh ông ấy không chữa được, tôi cũng không. Hai chúng tôi tài như nhau." Đang nói đến đó, Tế Công đáp: "Các vị đừng vội, để tôi xem bệnh lão thái thái thế nào?" Triệu Văn Hội vốn là người con hiếu, nghe lời hòa thượng, nói: "Được, ông xem thử." Lý Hoài Xuân cũng muốn xem năng lực hòa thượng. Tế Công đến gần lão thái thái, trước hết dùng tay vỗ hai chưởng lên đầu, nói: "Lão thái thái chết không nổi đâu, đầu còn cứng lắm!" Lý Hoài Xuân nói: "Hòa thượng, ông nói gì vậy?" Tế Công nói: "Được, tôi gọi đờm ra là khỏi." Nói rồi bước đến trước lão thái thái, nói: "Đờm ơi đờm ơi, mau ra đi! Lão thái thái sắp bị nghẹn chết." Lý tiên sinh thầm cười nói: "Thế này chẳng phải ngoại đạo sao?" Chỉ thấy lão thái thái ho ra một ngụm đờm. Tế Công đưa tay móc ra một viên thuốc nói: "Lấy một bát nước âm dương." Gia nhân lấy nước đến. Triệu Văn Hội nhìn, nói: "Hòa thượng, thuốc của ông tên gì? Có chữa được bệnh mẹ tôi không?" Tế Công cười lớn, tay nâng viên thuốc nói: "Thuốc này mang theo dùng không hết, chẳng phải hoàn tán cao đan, bệnh tạp ở đời đều chữa được, Bát bảo duỗi chân trợn mắt hoàn." Tế Công nói xong, bỏ thuốc vào bát nói: "Lão thái thái vì gấp mà thành bệnh, một ngụm đờm ứ xông lên, lập tức hôn mê bất tỉnh, các vị chăm sóc tốt, uống thuốc này của tôi, thấy hiệu quả ngay." Triệu Văn Hội nghe, biết hòa thượng có chút lai lịch, nói nguyên do đúng thật, vội vàng nói: "Thánh tăng, lão nhân gia từ bi đi! Mẹ tôi vì thương cháu, gấp mà thành bệnh này. Tôi có một đứa con nhỏ mới sáu tuổi, mắc chứng oan nghiệt, hôn mê bất tỉnh. Mẹ tôi vừa gấp, đờm xông lên. Sư phụ chữa khỏi mẹ tôi, lại xin chữa con nhỏ của tôi." Hòa thượng bảo đổ thuốc xuống, lão thái thái lập tức khỏi bệnh. Triệu Văn Hội đến thăm hỏi lão thái thái, lại dập đầu với hòa thượng, xin hòa thượng chữa bệnh cho con. Tế Công nói: "Muốn chữa bệnh cho con ông cũng không khó, phải nghe tôi một việc mới chữa khỏi." Triệu Văn Hội hỏi việc nào. Tế Công không vội không vàng, nói ra việc ấy, để cha con Đổng Sĩ Hoành gặp nhau, cả nhà Triệu Văn Hội khỏi bệnh.
Muốn biết sự việc sau thế nào, xin xem hồi sau sẽ rõ.
