Phùng sinh ở Lâm Thao là con cháu nhà quyền quý nay đã sa sút. Có một người đánh cá bắt ba ba, mắc nợ ông không trả được, bắt được ba ba là đem dâng. Một hôm, người ấy dâng một con ba ba lớn, trên trán có đốm trắng. Sinh thấy hình dáng lạ, thả đi.
Sau, từ nhà rể trở về, đến bên sông Hằng, trời đã chạng vạng, thấy một người say, theo hai ba đồng bộc, loạng choạng đi tới. Từ xa thấy sinh, liền hỏi: "Ai?" Sinh đáp bừa: "Người đi đường." Người say giận: "Chẳng lẽ không có tên họ, sao nói là người đi đường?" Sinh vội đi, không đáp, đi thẳng qua. Người say càng giận, nắm tay áo không cho đi, hơi rượu xông người. Sinh càng chịu không nổi, nhưng gỡ không ra. Hỏi: "Ông tên gì?" Người say lè nhè đáp: "Ta là cựu lệnh doãn Nam Đô. Định làm gì?" Sinh nói: "Thế gian có lệnh doãn như thế, làm nhục thế giới! May là lệnh doãn cũ; nếu là lệnh doãn mới, chẳng giết hết người đi đường sao?" Người say giận lắm, thế sắp dùng võ. Sinh nói lớn: "Phùng mỗ ta không phải kẻ chịu người đánh!" Người say nghe, đổi giận làm vui, loạng choạng lạy: "Là ân chủ của ta! Xúc phạm xin đừng trách!" Đứng dậy gọi tùy tùng về trước dọn tiệc. Sinh từ chối không được. Nắm tay đi mấy dặm, thấy một thôn nhỏ. Vào thì nhà cửa hành lang đẹp, như nhà quý nhân.
Người say hơi tỉnh, sinh mới hỏi tên. Đáp: "Nói ra xin đừng sợ, ta là Thao Thủy Bát Đại Vương. Vừa được Thanh Đồng núi Tây mời uống, không biết say quá, phạm nhan ông, thật hổ thẹn sợ hãi." Sinh biết là yêu, thấy lời tình ân cần, bèn không sợ. Chốc lát bày tiệc thịnh soạn, ngồi gần uống vui. Bát Đại Vương rất hào, liền uống mấy chén lớn. Sinh sợ lại say quấy rầy, giả say xin đi ngủ. Bát Đại Vương đã hiểu ý, cười: "Ông có phải sợ ta cuồng không? Xin đừng sợ. Phàm kẻ say vô hạnh, nói qua đêm không nhớ, đều là lừa người. Cái bất đức của dân nhậu, mười phần phạm chín. Ta tuy không được bạn bè coi trọng, nhưng chưa dám đem hạnh vô lại ấy làm với bậc trưởng giả, sao đến nỗi bị khước từ thế?" Sinh bèn ngồi lại, nghiêm sắc can: "Đã tự biết thế, sao không đổi nết?" Bát Đại Vương nói: "Ta khi làm lệnh doãn, chìm đắm còn hơn hôm nay. Từ khi phạm giận Thượng đế, bị đày về đảo, gắng bỏ nếp cũ đã hơn mười năm. Nay già sắp vào quan tài, suy kiệt không bay ngang được, nếp cũ tái phát, ta cũng không hiểu. Nay xin nghe mệnh."
Đang nói chuyện, chuông xa đã động. Bát Đại Vương đứng dậy nắm tay: "Gặp nhau không lâu. Ta có một vật, tạm báo đức dày. Vật này không thể đeo lâu, khi như nguyện rồi, sẽ trả lại." Từ miệng nhả ra một người nhỏ chỉ hơn tấc. Rồi lấy móng tay cấu cánh tay sinh, đau như nứt da; vội lấy người nhỏ ấn lên đó, buông tay đã vào trong da, dấu móng còn đó, mà nổi gồ lên, như cục đờm. Sinh kinh ngạc hỏi, cười không đáp, chỉ nói: "Ông nên đi." Tiễn sinh ra, Bát Đại Vương tự trở lại. Sinh ngoảnh nhìn, nhà thôn đều mất, chỉ một con ba ba lớn lặc lè bò xuống nước biến mất. Ngỡ ngàng hồi lâu. Tự nghĩ vật nhận được chắc là bảo vật của ba ba.
Từ đó mắt sinh sáng nhất, phàm nơi có châu báu, dưới suối vàng cũng thấy; dù vật xưa nay không biết, cũng thốt ra gọi được tên. Trong phòng ngủ đào được mấy trăm vàng giấu, tiêu dùng khá đủ. Sau có người bán nhà cũ, sinh nhìn thấy trong đó có vàng giấu vô số, bèn dùng tiền nhiều mua ở. Từ đó giàu sánh vương công. Các thứ hỏa tề, mộc nan đều có.
Được một chiếc gương, mặt sau có núm phượng, vòng quanh hình mây nước nàng Tương, ánh sáng chiếu hơn một dặm, râu mày đều đếm được. Người đẹp soi một lần, bóng lưu trong đó, mài không mất; nếu đổi trang điểm soi lại, hoặc thêm một người đẹp khác, thì bóng trước tan.
Bấy giờ công chúa thứ ba của Túc vương phủ rất đẹp, sinh vốn mến danh nàng. Gặp lúc công chúa đi chơi Không Đồng, sinh đến nấp trong núi, chờ nàng xuống kiệu soi vào gương rồi về, đặt trên án. Nhìn kỹ, thấy người đẹp trong gương, tay cầm khăn mỉm cười, miệng như muốn nói, mắt như dao động. Sinh mừng cất kỹ.
Hơn năm, vợ tiết lộ, tin đến Túc vương phủ. Vương giận lớn, bắt sinh. Đòi gương đi, định chém. Sinh hối lộ nhiều cho hoạn quan, nhờ nói với vương: "Vương nếu tha, báu vật tuyệt thế gian không khó có. Không thì có chết thôi, với vương thật không ích gì." Vương định tịch biên nhà và đày sinh. Công chúa thứ ba nói: "Ông ta đã nhòm thấy con, mười lần chết cũng không rửa được vết nhơ này, chi bằng gả cho." Vương không cho. Công chúa đóng cửa không ăn. Phi tử rất lo, hết sức nói với vương. Vương bèn thả sinh, sai hoạn quan nói ý cho sinh. Sinh từ chối: "Vợ tào khang không bỏ khỏi nhà, thà chết không dám nhận mệnh. Vương nếu cho thần tự chuộc, dốc cả nhà cũng được." Vương giận, lại bắt.
Phi gọi vợ sinh vào cung, định dùng rượu độc. Gặp mặt, vợ sinh dâng phi một cái giá gương san hô, lời lẽ dịu dàng thương xót. Phi mến, cho vào bái công chúa. Công chúa cũng mến, kết làm chị em, quay sang bảo sinh. Sinh nói với vợ: "Con gái vương hầu, không thể xét trước sau mà phân vợ cả vợ lẽ." Vợ không nghe, về sắm sính lễ nộp vương phủ, người mang đến gần nghìn. Châu ngọc đá quý, nhà vương không biết tên. Vương mừng lớn, thả sinh về, gả công chúa cho. Công chúa vẫn ôm gương về.
Một đêm sinh ngủ một mình, mộng thấy Bát Đại Vương hiên ngang bước vào nói: "Vật tặng nên trả lại. Đeo lâu, hao tinh huyết người, tổn thọ người." Sinh bằng lòng, liền giữ ở lại uống. Bát Đại Vương từ chối: "Từ khi nghe thuốc đá, kiêng rượu đã ba năm rồi." Bèn lấy miệng cắn cánh tay sinh, đau cực mà tỉnh. Nhìn lại, cục thịt đã tiêu. Sau sinh như người thường.
Dị Sử thị nói: Tỉnh thì như người, say thì như ba ba, đó là đại thể của dân nhậu. Nhưng ba ba tuy ngày quen say cuồng mà không dám quên ơn, không dám vô lễ với bậc trưởng, ba ba hơn người chẳng xa sao? Còn như kẻ kia tỉnh không bằng người, say không bằng ba ba. Người xưa có "quy giám" (gương rùa), sao không lấy ba ba làm gương? Bèn làm "Tửu nhân phú". Phú rằng:
"Có một vật, hợp tình vừa miệng; uống vào thì lâng lâng bay bổng, tên gọi là 'rượu'. Tên nó rất nhiều, công đã lâu: đãi khách quý, mời cha cậu; đầu gối kề nhau mà vui, chén hợp cẩn mà thành đôi. Có khi gọi là 'cần câu thơ', lại gọi là 'chổi quét sầu'. Cho nên Khúc sinh thường đến, là bạn kim lan của khách thơ; xứ say sâu thẳm, là chốn trốn nợ của người sầu. Đài đống bã đã dựng, công da dê vĩnh viễn không phai. Bề tôi nước Tề uống được một thạch, học sĩ cũng gọi năm đấu. Vậy rượu vốn nhờ người mà truyền, mà người có khi vì rượu mà xấu.
Như Mạnh Gia rơi mũ, Bá Luân vác xẻng, Sơn công ngược mũ cao, Bành Trạch lọc bằng khăn gai. Ngủ say bên người đẹp, có người xét là vô tâm; đầu ngập trong mực, tự cho là có thần. Người nằm đáy giếng mà cưỡi thuyền, bề tôi bị trói bên máng rượu mà đeo ngọc. Thậm chí làm tù ba ba mà chơi đời, cũng chưa phải hại vật bất nhân. Đến như đêm mưa tuyết, sớm trăng hoa, gió lặng bụi ít, khách cũ kỹ mới, giày dép lẫn lộn, hương lan xạ chìm, chấm nhẹ phết mỏng, hát khẽ rót vừa; chợt tiếng thương một khúc cất lên, thì lặng như không người. Đùa nhã thì hoa bay răng sáng, ngâm cao thì ngọc kêu vàng gõ. Tất cả say sưa, hồn trong mộng thật. Nếu vậy, một buổi một say, e cũng danh giáo không giận.
Còn như ồn ào lạc vần, lời quê chen lẫn; ngồi đứng om sòm, lải nhải thành trận. Giận tranh chút giọt, thế sắp rút dao; duỗi cổ chau mày, nâng chén như rượu độc; đổ nước vỡ chén, phất đèn tắt tro. Rượu nho xanh bừa bãi không tiếc; lá bệnh hoa dại là điều lệnh rượu cấm. Tình cảnh như thế, chẳng bằng đừng uống. Lại có rượu chặn ở họng, cách chưa đầy tấc; lắp bắp ầm ừ, còn chê chủ keo; ngồi không nói đi, uống lại không nổi: khách rượu vô phẩm, đến thế là cùng. Thậm chí thuốc cuồng xuống, khí khách thô; gồng đá góc cạnh, xòe râu quai nón; cởi trần hai vai, nhảy hai chân. Bụi mờ mịt đầy mặt, nôn ào ạt dính vạt; miệng chó sủa bậy, tóc rối như đầy tớ. Lúc gào đất kêu trời, như Lý Lang nôn gan ruột; lúc vung tay ném chân, như Tô tướng bị xé xe trâu. Người lưỡi nở sen không tả hết dáng; người soi bóng trước đèn không vẽ nổi. Trước cha mẹ mà làm ngỗ nghịch, vợ con yếu mà khó đỡ. Có kẻ bị bạn của cha vô cớ chửi như Quán Phu. Khéo lời răn, càng thêm choáng váng. Đó gọi là 'tửu hung', không thể cứu được.
Chỉ có một cách, có thể giải say. Cách ấy là gì? Chỉ cần một cây gậy. Trói tay chân, như chém heo. Chỉ đánh mông, đừng hại đầu, đánh hơn trăm gậy, bỗng tỉnh lập tức."
