Ở Cử có hai anh em họ Thương, anh giàu em nghèo, ở sát tường nhau. Những năm Khang Hy, mất mùa lớn, người em sớm tối không đủ ăn. Một hôm gần trưa mà bếp chưa nhóm lửa, bụng rỗng đi đi lại lại, không biết làm sao. Vợ bảo sang báo anh. Em nói: "Vô ích. Nếu anh thương ta nghèo thì đã sớm có cách rồi." Vợ cố nài, em bèn sai con trai đi. Chốc lát, đứa con về tay không. Em nói: "Thấy chưa!" Vợ hỏi kỹ bác nói sao. Đứa con đáp: "Bác lưỡng lự nhìn bác gái, bác gái bảo con: 'Anh em đã chia nhà, có cơm ai nấy ăn, ai còn lo cho ai được.'" Vợ chồng không nói gì, tạm lấy bình vỡ giường nát đổi ít cám trấu mà sống.
Trong làng có ba bốn tên du côn, thấy nhà anh dư dả, đêm trèo tường vào. Vợ chồng người anh giật mình tỉnh, gõ chậu rửa mà kêu. Hàng xóm đều ghét anh, không ai cứu. Bất đắc dĩ, họ kêu to người em. Em nghe chị dâu kêu, định chạy sang cứu, vợ cản, lớn tiếng đáp chị dâu: "Anh em đã chia nhà, có họa mỗi người chịu, ai còn lo cho ai được!" Lát sau, bọn cướp phá cửa, bắt anh cả cùng vợ, lấy lửa nướng, tiếng kêu thảm thiết. Em nói: "Anh vốn vô tình, nhưng đâu có ngồi nhìn anh chết mà không cứu!" Dẫn con vượt tường, kêu to. Cha con người em xưa nay giỏi võ, ai cũng sợ, bọn cướp lại sợ kêu động đến viện binh nên bỏ đi. Xem anh chị, hai đùi cháy xém, đỡ lên giường, gọi tớ trai tớ gái đến rồi mới về. Người anh tuy bị thương, nhưng vàng lụa không mất gì. Anh nói với vợ: "Những gì còn lại đều nhờ em ban cho, nên chia cho em." Vợ nói: "Giả như ông có người em tốt thì đã không chịu khổ này!" Anh bèn không nói nữa.
Nhà người em tuyệt lương, tưởng anh ắt có báo đáp; lâu mà im lặng không thấy gì. Vợ không chờ nổi, sai con cầm túi sang vay, được đấu thóc về. Vợ giận ít, định trả lại; em ngăn. Hơn hai tháng, đói nghèo càng không chịu nổi. Em nói: "Nay không còn cách sinh sống, chi bằng bán nhà cho anh. Anh sợ ta đi nơi khác, hoặc không nhận khế mà cứu giúp, cũng chưa biết; dù không thế, được hơn mười lạng, cũng đủ sống." Vợ cho là phải, sai con cầm khế đến người anh. Anh nói với vợ, bảo: "Em dù bất nhân, vẫn là ruột thịt. Nó đi thì ta cô độc, chi bằng trả khế mà giúp." Vợ nói: "Không phải thế. Nó nói đi là để ép ta; nếu thế thì rơi đúng mưu nó. Thế gian không có anh em thì chết hết chắc? Ta xây tường cao, cũng đủ tự giữ. Chi bằng nhận khế, mặc nó đi đâu, còn mở rộng nhà ta." Bàn xong, bảo người em ký đóng ở cuối khế, trả tiền rồi tiễn đi. Người em từ đó dọn sang làng bên.
Bọn bất lương trong làng nghe người em đi, lại đến đánh. Lại bắt anh cả, đánh đập kèm hành hạ, cực kỳ tàn độc, toàn bộ vàng bạc đều lấy ra chuộc mạng. Bọn cướp sắp đi, mở kho gọi người nghèo trong thôn, tha hồ lấy, chốc lát hết sạch. Hôm sau, người em mới nghe, chạy đến xem, thì anh đã mê man không nói được; mở mắt thấy em, chỉ lấy tay cào chiếu giường mà thôi. Chốc lát thì chết. Người em tức giận kiện lên huyện lệnh. Đầu bọn cướp trốn mất, không bắt được. Kẻ lấy thóc hơn trăm người, đều là dân nghèo trong làng, châu thủ cũng chẳng làm gì được.
Người anh để lại đứa con nhỏ mới năm tuổi, nhà đã nghèo, thường tự đến chỗ chú, mấy ngày không về; đưa về thì khóc mãi. Vợ người em không mấy niềm nở. Em nói: "Cha nó bất nghĩa, con nó có tội gì?" Bèn mua mấy cái bánh hấp, tự đưa về. Qua mấy ngày, lại tránh vợ con, lén cõng đấu thóc cho chị dâu, bảo nuôi con. Như thế thành thường. Thêm mấy năm, người mẹ bán ruộng nhà, được tiền đủ tự nuôi, em mới không đến nữa.
Năm sau đói lớn, xác người chết đói nằm dọc đường, miệng ăn nhà em càng đông, không lo được chỗ khác. Đứa cháu mười lăm tuổi, yếu đuối không làm nghề được, em bảo cầm giỏ theo con mình bán bánh hồ. Một đêm, mộng thấy anh đến, nét mặt thảm thương nói: "Anh nghe lời vợ nên mất tình ruột thịt. Em không nhớ hiềm cũ, làm anh càng thẹn toát mồ hôi. Nhà cũ đã bán, nay còn bỏ trống, nên thuê mà ở. Dưới bụi cỏ bồng phía sau nhà có giấu hầm vàng, đào lên có thể hơi khá giả. Cho thằng Xú theo em; con vợ lắm lời anh rất hận, đừng đoái hoài." Tỉnh dậy lấy làm lạ. Dùng nhiều tiền dụ chủ nhà, mới thuê được, quả đào được năm trăm vàng.
Từ đó bỏ nghề hèn, bảo anh em con cháu mở hàng giữa chợ. Cháu khá thông minh, ghi tính không sai; lại thật thà, mọi thu chi một đồng một hào cũng báo. Em càng yêu. Một hôm, cháu khóc xin thóc cho mẹ. Vợ người em không muốn cho; em nghĩ nó hiếu, hằng tháng cấp cho. Mấy năm sau nhà càng giàu. Vợ người anh bệnh chết, người em cũng già, bèn chia cho cháu, nửa gia sản.
Dị Sử thị nói: Nghe nói người anh một đồng không dễ cho lấy, cũng là bậc thanh liêm tự giữ. Nhưng nghe lời vợ, mê muội không nói một lời, bạc tình với ruột thịt, rốt cuộc vì bủn xỉn mà chết. Ôi! Có gì lạ! Người em khởi đầu từ nghèo, cuối cùng giàu có. Làm người có sở trường gì? Chỉ không mấy tuân lời vợ dạy mà thôi. Ôi! Một việc khác biệt, mà phẩm người liền khác.
